ESP ve ASR Sistemleri Nedir? Arızaları Nelerdir?

ESP ve ASR Sistemleri Nedir? Arızaları Nelerdir?

ESP ve ASR ne anlama geliyor? Bu iki sistem hangi durumlarda yolda kurtarıcı görevi görür? Arıza yaptıkları veya hata verdikleri zaman neler yapılmalı? Güvenli bir sürüş için son derece önemli olan ESP ve ASR’nin birbiriyle bağlantısı nedir? Peki, hem kuru hem de ıslak ve buzlu yol koşullarında güvenli sürüşü sağlayan sistemlerden biri olan ESP, kışın nasıl kullanılmalı? Hangi durumlarda devre dışı bırakılmalı? İlk önce ESP’nin ne olduğundan bahsedelim.

ESP Sistemi Nedir? ESP Ne İşe Yarar?


esp-nedir-nasil

Kaynak

ESP’nin açılımı Electronic Stability Program. Türkçe karşılığı ise Elektronik Stabilite Kontrol.

ESP sistemindeki bu stabilite, araçlarda dengeyi ve kararlılığı elektronik olarak sağlıyor. Denge ve kararlılıktan kasıt ise patinaj ya da başka bir sebep yüzünden aracın savrulmasını engellemek. Bunu da aracın fren sistemini kullanarak yapıyor. Bazı araba modellerinde ise motorun gücünü azaltıyor.

ESP hakkında en çok bilinen yanlış, virajları dönmeyi kolaylaştırdığı düşüncesidir. Oysa ESP’nin asıl amacı aracın savrulmasını engellemektir.

ESP Arızası Nedir?


esp-arizasi-nedir-nasil
Kaynak

ESP sistemi sürüş güvenliği açısından son derece önemlidir. Bu sistemin arıza yapması, aracın savrulması ve durmaması gibi sebeplerle kazalara yol açabilir. Peki ESP’nin arızalandığı nasıl anlaşılır? ESP ışığı sabit bir şekilde yanmaya başlıyorsa, manuel bir ESP tuşu olduğu halde basıldığında devreye girmiyorsa ya da yol bilgisayarı yazılı ve sesli birtakım uyarılar veriyorsa ESP arızasından şüphelenilmelidir.

 

ASR Nedir?


asr-nedir-nasil-calisir

 Kaynak

Türkçede “Anti Patinaj Sistemi“ olarak bilinen ASR’nin asıl açılımı “Anti Schlupf Regelung“tur. ASR sisteminin temel görevi aracın patinaj yapmasını önlemektir.

Patinaj, aracın kalkış hızını etkiler. Hızlı hareket etmek gereken durumlarda gaz pedalına birden yüklenilirse araç patinaj yapmaya başlayabilir. Tekerlekler oldukları yerde belli bir süre döner. Bu durum aracın kalkış hızını yavaşlatır.

ASR sisteminin patinajı önlemek dışında araç için birçok artısı vardır. Bulunduğu aracın zorlu yol koşullarında rahatça kalkış yapmasını sağlar. Aynı zamanda kaygan zeminlerde veya virajlarda aracın savrulmasını engeller, sürüş güvenliğini artırır ve lastiklerin aşırı yıpranmasını önler.

ASR Hatası Nedir?


 
Kaynak

ASR sistemi hata verdiğinde gösterge panelinde ASR ışığı ve ASR butonu sürekli yanmaya başlar. Bu durumda aracın teknik servise götürülmesi gerekir.

ESP ve ASR Sistemleri Arasındaki İlişki Nedir?

Görevleri çok karıştırılan ESP ve ASR sistemlerinin bazı temel farklılıkları var. ASR sadece patinaj önleyici bir sistemdir. Aynı zamanda ESP’nin destekleyicisidir. ESP ise daha kapsayıcıdır. Aracın patinaj da dahil olmak üzere kontrolsüz hareketlerini düzeltmekle yükümlüdür.

ESP Nasıl Çalışır?

 

esp-nasil-calisir 
Kaynak


ESP, sürücünün aracı yönlendirme şekliyle, aracın davranış biçimi arasında denge sağlar. Örneğin çok keskin virajlarda ya da ani durumlarda aracın burnu istenilen yöne gitmeyebilir. ESP tam da bu kısımda devreye girerek bünyesinde bulunan algılayıcılar sayesinde aracın sürücünün istediği yöne gitmediğini anlar ve ESP frenini uygular. Böylelikle aracın yönü istenilen tarafa doğru düzelir, kontrol altına alınır. ESP sisteminin düzgün çalışmasını sağlayan parçalar ise şöyle açıklanabilir:

Yanal hız algılayıcıları: Aracın yönünden ne kadar saptığını hesaplayıp ESP sistemine bildiren algılayıcılardır.
Teker hız algılayıcıları: Tekerlerde bulunan ve tekerlerin hızını ayrı ayrı ölçebilen parçalardır.
ABS hidroliği ve fren basıncı algılayıcısı: Ani fren yapma gibi durumlarda fren basıncını algılayan ve tekerlerin kitlenmesini önleyen parçalardır.
Direksiyon açısı algılayıcısı: Sürücünün gitmek istediği yönün saptanmasını sağlar.
Elektronik kontrol ünitesi: Bütün algılayıcılardan topladığı bilgileri değerlendirip kritik bir durum olması halinde ESP’yi devreye sokup sistemin bir nevi beyni olan ünitedir.

ESP Hatası Nedir?

 

esp-hatasi-nedir 
Kaynak


Araçta ESP hatasıyla ilgili bir uyarı çıkıyorsa bu sorun direkt ESP sistemi ile alakalı olmayabilir. Akünün azalması veya bitmesi durumunda ESP, akü voltajına en hassas olan otomobil ekipmanı olduğu için araçta ilk uyarıyı verebilir.

Esp Yağ Nedir?


Tam adı Mobil 1 ESP ile ESP sistemi birbirine isim benzerliğinden dolayı karıştırılabilir. Mobil 1 ESP yağı yüksek temizlik gücü sağlamaya ve aşınmayı önlemeye yarayan sentetik bir motor yağıdır. Motorun verimini korumak ve benzinli ya da dizel araçlarda performansı yükseltmek için geliştirilmiştir. ESP sistemi ile herhangi bir ilişkisi bulunmamaktadır.

ESP Işığı Nedir?


ESP ışığı yanıp sönüyorsa sistem araçta devreye girmiş demektir. ESP devreden çıktığı anda ışık söner. ESP’nin manuel tuşundan sistem tamamen devre dışı bırakılmışsa da ışığı uyarı için sürekli yanabilir.

ESP Uyarısı Nedir?


ESP, genellikle sistemin çalışmasında sıkıntı yaratacak elektrik arızaları sonucu uyarı verir. Bir servise giderek ESP bağlantılarını kontrol ettirmeniz gerekir.

ESP Hangi Durumlarda Kapatılmalı?

Araba patinaj yaptığında ya da kaydığında ESP’nin savrulma sinyali aldığını öğrenmiştik. Karlı ve buzlu yolda arabanızı kaldırmaya ya da böyle bir zeminde düşük hızda arabanızı yokuş yukarı sürmeye çalıştığınızda da arabanızın tekerlekleri patinaj yapar. ESP de bunu bir savrulma tehlikesi olarak algılayıp tekerlekleri durdurmaya çalışır. Sonuç olarak araç hareketsiz kalır. İşte böyle bir durumda ESP’yi devre dışı bırakmanız gerekir. Arabanız patinaj yapıp karlı ya da buzlu yoldan kurtulduğunda ve hareket ettiğinde ESP düğmesine basıp sistemi devreye sokmalısınız. Bazı arabalardaki kış modu düğmesi, ESP’yi buna benzer durumlarda devre dışı bırakıyor ama bu mod her arabada yok.

Kışın ESP Kullanımına Dair Bilmeniz Gerekenler


esp-kullanimi-nasil
Kaynak

Savrulmayı engelleyen ESP’nin kışın devreye alınması, mevsim şartlarından dolayı beklenmedik tepkilere neden olabilir. Yani güvenliği sağlamak için ESP’yi devreye soktuğunuzda tam tersi bir şekilde sürüş güvenliğinizi riske atabilirsiniz.