Motor Çeşitleri Nelerdir?

Motor Çeşitleri Nelerdir?

Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinelere “motor” diyoruz. Otomobil motorları kendi içlerinde birçok farklı sınıfa ayrılıyor. Bu durum da bazen kafa karıştırıcı olabiliyor. Peki, motor çeşitlerinin farkları neler? Hangi motoru kullanan otomobil size göre? TSI, GDI, FSI gibi kısaltmalar ne anlama geliyor? Bu yazıda motorlar ile ilgili tüm sorularınızın cevabını bulacaksınız. Hadi başlayalım.

Silindir Sıralanışına Göre Motor Çeşitleri

 

silindir-motor-siralanis
Silindir sıralanışına göre motorları beş başlıkta inceleyeceğiz.

Sıra Tipi Motorlar

Günümüzde otomobillerde en çok kullanılan motor tiplerinden biri sıra tipi motorlardır. Silindirler aynı düzlem üzerinde yan yana sıralandığı için bu motorlar sıralı motor olarak da bilinir. Silindir sayısı genellikle iki ile beş arasında değişen sıralı motorların maliyetleri düşük, yakıt verimlilikleri ise yüksektir.

V Tipi Motorlar

Otomobillerde en çok kullanılan motor tiplerinden bir diğeri de V tipi motorlardır. Bu motorlarda silindirler iki sıra halinde, V şeklinde dizilir. Bu yüzden silindir sayısı daima çift sayıdır. Dört, altı ve sekiz silindir en çok tercih edilenlerdendir.

Sıra tipi motorlarla karşılaştırdığımızda; V tipi motorların silindir sayısı artsa da boyut olarak daha avantajlı olduklarını görürüz. Daha yüksek hacimlere sahip olan bu motorların ürettikleri güç de daha fazladır. Dolayısıyla performans olarak daha başarılıdırlar.

Boksör Tipi Motorlar

Silindirlerinin karşılıklı olarak konumlandığı motorlara boksör tipi motorlar diyoruz. Boksör motorlar genellikle dört silindirli olarak üretiliyor. Bu motorları diğer motor tipleri ile karşılaştırdığımızda daha hafif, titreşimsiz ve dengeli olmaları dikkat çekiyor. Tüm avantajlarına rağmen yüksek yakıt tüketimine sebep olmalarından dolayı günümüzde pek tercih edilmiyorlar.

Yıldız Tipi Motorlar

Adından da anlayacağınız gibi silindirlerin bir merkez etrafına yıldız şeklinde dizildiği motorlara yıldız tipi motorlar deniyor. Hafif ve yüksek performanslı bu motorlar genellikle uçaklarda ve deniz taşıtlarında kullanılıyor.

W Tipi Motorlar

İki adet V tipi motordan oluşan W tipi motorlar; yüksek silindir sayısına sahip güçlü motorlar üretmek amacıyla tasarlanıyor. Genellikle özel üretim araçlarda kullanılıyorlar.

Silindir Sayısına Göre Motor Çeşitleri

motor-sistemleri-araba 

Silindir sayısına göre motorları incelediğimizde dört silindirli, altı silindirli ve sekiz silindirli otomobiller sıkça karşımıza çıkıyor. 10 ve 12 silindirli motorlar ise lüks ve yüksek performanslı otomobillerde kendine yer buluyor.

İki Silindirli Motorlar

İki silindirli motorlar otomobillerde nadiren kullanılıyor. Örneğin DAF firması, Hollanda’da ürettiği otomobillerde iki silindirli motorlar kullanır. FIAT’ın mini otomobilleri FIAT 500C ve FIAT 500 de iki silindirli otomobillere örnektir. Bu motorlar genellikle hava soğutmalı ve iki zamanlıdır.

Üç Silindirli Motorlar

Üç silindirli motor denilince akla etkileyici sesleri ve sarsıntılı çalışmaları geliyor. Siz de sürüş keyfine öncelik verenlerdenseniz üç silindirli motora sahip bir otomobil tercih edebilirsiniz. Fakat önceliğiniz konfor ise daha pürüzsüz bir sürüş için daha güçlü motorları tercih etmelisiniz. Üç silindirli motorların kullanıldığı otomobillere örnek olarak Peugeot 107, Citroen C1 ve BMW 418i Gran Coupé’yi verebiliriz.

Dört Silindirli Motorlar

“Dört silindirli motora sahip” sözüyle çok sık karşılaşıyorsanız bir sebebi var. Dört silindirli motor, otomobillerde en çok kullanılan motor çeşididir. Dört silindirli otomobiller hem güçlü hem de verimli olmalarıyla otomobil üreticilerinin de kullanıcılarının da favorisidir. Volkswagen Passat, Mercedes E 250 ve BMW 525d dört silindirli motora sahip otomobillerden.

 Beş Silindirli Motorlar

Beş silindirli arabalar teoride 4 silindirli arabalardan daha güçlü ve 6 silindirli arabalardan daha tasarruflu olarak bilinse de bu durum pratikte her zaman gerçekleşmeyebiliyor. Beş silindirli otomobillere örnek olarak Fiat Bravo ve Volvo S60’ı verebiliriz.

Altı Silindirli Motorlar

ABD’de üretilen otomobillerde karşımıza çıkan altı silindirli motorlar Avrupa’da pek tercih edilmiyor. Audi A8, BMW 7 ve Volkswagen Touareg altı silindirli motora sahip güçlü otomobiller.

Sekiz Silindirli Motorlar

Genellikle V tipinde sıralanan sekiz silindirli motorlar eski Amerikan arabalarında sıkça kullanılırdı. Mercedes Maybach S 500, Audi A8 ve Toyota Land Cruiser sekiz silindire sahip otomobillerden.

On İki ve On Altı Silindirli Motorlar

İnanılmaz bir güç sunan on iki ve on altı silindirli otomobiller, genellikle sportif amaçlı olarak kullanılır. Altı ya da sekiz silindirli motorlar da genellikle on iki ya da on altı silindirli motorların simetrik olarak bölünmesi ile elde edilir. Böylece otomobil markaları, motor üretimi için daha az harcama yaparlar.

Ateşleme Tipine Göre Motor Çeşitleri

 

Ateşleme tipine göre motorlar, buji ile ateşlemeli ve sıkıştırma ile ateşlemeli olarak ikiye ayrılıyor.

Buji ile Ateşlemeli Motorlar

 buji-ateslemeli-motorlar

Motor eğer buji ile ateşleniyorsa buji ile ateşlemeli motor olarak adlandırıyoruz. Nikola Tesla’nın icadı olan buji, motorun yanma odasındaki yakıt ve hava karışımını kıvılcım çıkararak ateşleyen parçanın adıdır.

Sıkıştırma ile Ateşlemeli Motorlar

 

Bu tip motorlarda buji gibi bir ateşleme mekanizması yer almıyor. Motor, yüksek basınç ve sıcaklığın etkisiyle ateşleniyor.

Buji ile ateşlemeli motorlar ve sıkıştırma ile ateşlemeli motorların küçük bir karşılaştırmasını yapacak olursak;

Sıkıştırma ile ateşlemeli motorların fiyatları, buji ile ateşlemeli motorlara göre daha yüksektir. Aynı şekilde bakımları da daha masraflıdır. Ancak kullanım sırasında verimlilikleri yüksektir. Buji ile ateşlenen motorların da bir hızdan daha yüksek bir hıza geçmek için geçen süre anlamına gelen “ivmelenme performansı” daha başarılıdır.

 

Yaktığı Yakıta Göre Motor Çeşitleri

 

 

Otomobil satın alırken karşılaşılan en büyük soru işaretlerinden biri, “Benzinli mi dizel mi?” sorusudur. Öyleyse motorları bir de yaktıkları yakıtlara göre sıralayalım.

Benzinli Motorlar

 

Benzinli otomobiller, dizel otomobillere göre daha seridir. Hız, sizin önceliğinizse tercihinizi benzinli motorlardan yana kullanmalısınız. Benzinli motorlar sık bakım gerektirmemeleri sebebiyle de tercih ediliyor.

Dizel Motorlar

Alman mühendis Rudolf Diesel tarafından 1892 yılında bulunan ve yakıt olarak motorin kullanan dizel motorlar; yılda en az on beş bin kilometre yol giden biriyseniz sizin için daha ekonomik bir tercih olacaktır. Çünkü dizel otomobillerin hem yakıt ücreti daha düşüktür hem de yakıt tasarrufu daha başarılıdır. Dizel motorlar aynı zamanda çekiş gücü yüksek otomobil arayışındaki kullanıcılara da hitap eder.

Dizel ve benzinli motorlar dışında elektrikli otomobiller de bulunur.

Elektrikli Araç Motorları Nelerdir?

Elektrikli araçlar, rotor denilen bir sistem ile çalışırlar. Temel olarak elektrik enerjisini mekanik enerjiye çevirirler. Aks ve milden oluşan sisteme elektrik iletilir ve manyetik alan oluşturulur. Oluşan manyetik alan sayesinde hareket enerjisi elde edilir ve araç hareket eder. Elektrik enerjisi verebilmek için genellikle bataryalar kullanılır. Ayrıca hidrojen yakıt pili adı verilen bir yöntem daha mevcuttur.

Hidrojen yakıt pili teknolojisinde aracın yakıt deposunda hidrojen bulunur. Hidrojen, yakıt piline ulaştığında dışarıdan alınan oksijen ile buluşur ve tepkimeye girer. Elde edilen elektrik, rotora gönderilir ve aracın hareket etmesi sağlanır.

Yakıtın Yakıldığı Yere Göre Motor Çeşitleri

İçten yanmalı motorlarda da dıştan yanmalı motorlarda da yakıtın yanmasıyla ortaya çıkan enerji hareketi oluşturur. Yakıtın yakıldığı yere göre motor çeşitleri ikiye ayrılır.

Dıştan Yanmalı Motorlar

Dıştan yanmalı motorlarda yakıt, motorun dışında yakılır. Gerekli enerji ise su buharından elde edilir. Dıştan yanmalı motorlara otomobillerde rastlanmaz. “Öyleyse dıştan yanmalı motorlar nerelerde kullanılır?” dediğinizi duyar gibiyiz. Dıştan yanmalı motorlar eski filmlerden hatırlayacağınız buharlı gemi ve lokomotiflerde kullanılıyordu.

İçten Yanmalı Motorlar

İçten yanmalı motorlarda yakıt, motorun içinde yakılır. Isı enerjisi ile piston hareket eder. Yakıt olarak benzin ve dizel yaygın olarak kullanılsa da metan, hidrojen, propan gibi alternatif yakıtlar da tercih edilebilir. Yakıtın yanması patlama şeklinde olduğu için içten yanmalı motorlardan bahsederken “patlamalı motor” da denilir.

Hava Besleme Sistemine Göre Motorlar

hava-besleme-sistemi-motor

Hava besleme sistemine göre motorları atmosferik ve turbo motorlar olmak üzere iki başlıkta inceleyeceğiz.

Atmosferik Motorlar

 

Teknolojinin ilerlemesi, turbo teknolojisinin yaygınlaşması ve ucuzlaması ile atmosferik motorlar yavaş yavaş tarihe karışsa da hala bazı otomobil modelleri atmosferik ve turbo motor seçenekleriyle tüketiciye sunuluyor. Peugeot 308’i her iki motor seçeneği de bulunan otomobillere örnek gösterebiliriz.

Turbo Motorlar

 

Havayı yüksek basınçla silindirler içerisine gönderen turbo motorlar ile daha fazla güç ve tork üretilir.

Turbo Motorların Avantajları Nelerdir?

 

  • Düşük devirlerde daha yüksek tork ürettikleri için daha güçlü performans gösterirler.
  • Turbo motorlar daha düşük silindir hacmi ile daha fazla güç ürettikleri için vergi oranları daha düşüktür.
  • Atmosferik motorlara kıyasla daha hafiflerdir.
  • Daha fazla yakıt tasarrufu sağlarlar.

 

Turbo Motorların Dezavantajları Nelerdir?

 

  •   Turbo hassas bir parça olduğundan turbo motora sahip bir otomobiliniz varsa kullanırken daha özenli davranmanız gerek 
  • Turbo motorların bakımları ve onarımları da daha masraflıdır.

Zamanlama Sistemine Göre Motor Çeşitleri

Bildiğiniz gibi motorlarda piston havayı sıkıştırır, sıkışmış hava yakıtı ateşler ve enerji üretilir. Bu süreci meydana getiren periyotlara göre motorlar iki zamanlı ve dört zamanlı olarak ikiye ayrılır.

İki Zamanlı Motorlar

 

İki zamanlı motorlarda emme ve sıkıştırma bir strokta, yanma ve egzoz ise diğer strokta gerçekleşir. “Strok nedir?” diye düşünenler için açıklayalım. Strok, pistonun silindir içinde yükseldiği en üst nokta ile alçaldığı en alt nokta arasındaki mesafeyi ifade eder.

Dört Zamanlı Motorlar

 

Bir motor çevriminin dört kısma ayrıldığı motorlara, dört zamanlı motor denir. İlk olarak emme adı verilen işlem gerçekleşir ve hava ile yakıt karışımı motora ulaştırılır. İkinci aşama olan sıkıştırma işleminde ise yakıt ve hava karışımı basınç oluşturacak şekilde sıkıştırılır.

Üçüncü aşama olan yanma zamanında buji ya da doğrudan basınç yardımı ile ateşleme gerçekleştirilir. Dördüncü ve son aşama olan egzoz zamanında ise piston geri itilerek hareket enerjisi kazanılıp atık haline gelen kısım egzoz yardımı ile dışarı atılır.


İki Zamanlı ve Dört Zamanlı Motorların Farkları Nelerdir?

 

  • İki zamanlı motorlar daha fazla yakıt tüketir.
  • İki zamanlı motorlarda yağ tüketimi fazladır.
  • Dört zamanlı motorlar otomobillerde yaygın olarak kullanılmakla birlikte iki zamanlı motorlar sadece küçük benzinli motorlarda kullanılır.
  • İki zamanlı motorların avantajlı olduğu nokta ise soğuk havalarda daha kolay marş alabilmeleridir.

Soğutma Sistemlerine Göre Motor Çeşitleri

sogutma-sistemleri-motor-cesitleri

Motorlar, kullandıkları soğutma sistemlerine göre su soğutmalı ve hava soğutmalı olmak üzere ikiye ayrılıyor.

Su Soğutmalı Motorlar

Su soğutmalı motorlarda çalışma esnasında ortaya çıkan sıcaklıktan dolayı motorun zarar görmemesi için soğutma işlemi su sirkülasyonu ile gerçekleşiyor.

Su soğutmalı motorlar sesi izole ederek daha sessiz çalışmaları ve daha yüksek performans sunmaları sebebiyle daha çok tercih ediliyor. Motorun soğuğa ve sıcağa dayanıklılığını arttırmak, aynı zamanda aşınmayı engellemek için antifriz denilen sıvıyı kullanmanız gerekiyor

Hava Soğutmalı Motorlar

Hava soğutmalı motorda motorun sıcak parçalarının soğutulması için hava dolaşımından faydalanılıyor. Hava soğutmalı motorların kullanıldığı en bilindik modeller arasında ise Subaru 360 ve Porsche 911 yer alıyor.

Hava soğutmalı motorlarda fazla ısınma sorunu, motorun aşınmasına yol açabiliyor. Bu motorların avantajı ise donma gibi bir problemleri olmadığı için soğuk havalarda rahatlıkla çalışabilmeleri.

Supap Mekanizmasına Göre Motor Çeşitleri

Motorları supap mekanizmalarına göre sıralamadan önce supap nedir, ne işe yarar açıklayalım. Günlük hayatta “sibop” da denilen supap; yakıt ve hava karışımının silindirlere girmesini, aynı zamanda yanmış gazların silindirlerden dışarı atılmasını sağlıyor. Motorlar supap mekanizmalarına göre F tipi, İ tipi, L tipi ve T tipi motor olarak dörde ayrılıyor.

Yakıt Enjeksiyon Sistemlerine Göre Motorlar

 

 

Otomobil motorlarının yakıt enjeksiyon sistemlerini ifade eden FSI, TSI, TFSI gibi kısaltmalara açıklık getirelim.

FSI Motor

Yakıtın direkt olarak yanma odasına püskürtüldüğü, açılımı “Fuel Stratified Injection” olan motorlara FSI motor adı veriliyor. Düşük yakıt tüketimi ve emisyon değeri yakalamak için tasarlanan FSI motor, Volkswagen’in Lupo, Golf gibi çeşitli modellerinde kullanılsa da beklenen performansı gösteremedi.

TSI Motor

Volkswagen grubu, başarısız FSI motor denemesinin ardından yaptığı iyileştirmeler ile TSI motorlu otomobillerini piyasaya sundu. TSI (Turbo Stratified Injection) motor daha düşük hacimle daha yüksek güç elde eder. Düşük hacimli bu motorlar vergi avantajını da yakalar. TSI motorların sunduğu yakıt verimliliği ise dikkat çekici. Günümüzde Volkswagen ile özdeşleşen bu motorlar; Seat, Skoda gibi birçok otomobil üreticisi tarafından da tercih ediliyor.

TFSI Motor

TFSI motor, yakıtı tümüyle homojen bir şekilde dağıtıyor. Açılımı “turbo beslemeli direkt benzin enjeksiyonlu” olan TFSI motorların diğer motorlardan en büyük farkı ise bütün motor devirlerinde yüksek performans sağlamaları. Ödüllü TFSI motorlar akıllara ilk olarak Alman otomotiv devi Audi’yi getiriyor.

GDI Motor

 

Japon otomobil markası Mitsubishi’nin geliştirdiği motor teknolojisi GDI (Gasoline Direct Injection), doğrudan benzin püskürtmeli motor anlamına geliyor. Yakıtı silindire doğrudan ve hassas bir zamanlama ile püskürten GDI motorlar, üst düzey verimlilik sağlıyor.

Bu motor tipinde iki farklı çalışma modu bulunuyor. Ekonomik mod ile çalışırken düşük yakıt tüketimi sağlayan GDI motor, gaz pedalının konumuna göre güç moduna geçip daha fazla güç ve tork sağlıyor.

 

T-GDI Motor

Motordan alınabilecek maksimum gücü elde etmenin yolu, silindire maksimum yakıt ve hava karışımını göndermektir. Bu aşırı besleme de denilen “turbo teknolojisi” ile mümkün olur. GDI motorlara turbo teknolojisi eklenerek elde edilen T-GDI motorların hedefi de aynı hacim ile daha yüksek güç ve daha düşük yakıt tüketimi sağlamaktır. T-GDI motorlar günümüzde Hyundai ve KIA tarafından tercih ediliyor.